¹przedstawiciel Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy
UMB – Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
TOZ –Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
UwB – Uniwersytet w Białymstoku
ZBS – Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży

• Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
• Uniwersytet w Białymstoku
• Zakład Badania Ssaków w Białowieży
• Ośrodek Diagnostyczno-Badawczy Chorób Przenoszonych Drogą Płciową w Białymstoku
• Centrum Medycyny Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Posiedzenia Lokalnej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w Białymstoku odbywają się w ostatnią środę każdego miesiąca.

Prosimy o składanie wniosków najpóźniej 7 dni przed zebraniem!

Wnioski o wydanie opinii przyjmuje dr A. Zakrzeska najpóźniej 7dni przed zebraniem w godz. 8.00-15.00 w Zakładzie Fizjologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Collegium Primum, (II piętro, pokój 212), ul. Mickiewicza 2A. Wnioski przygotowane na specjalnych formularzach należy składać w dwóch egzemplarzach oraz przesłać wersję elektroniczną na adres e-mailowy przewodniczącej Komisji.

• Uwaga! Tekst celu doświadczenia musi być napisany w sposób zrozumiały dla niespecjalisty
• Dokładnie uzasadnione wnioski powinny zawierać szczegółowy opis stosowanych procedur na zwierzętach z powołaniem się na najnowszą literaturę z uwzględnieniem przepisów najnowszej Ustawy o ochronie zwierząt (odpowiednie wyjątki poniżej)
• Wnioski o wydanie pozwolenia na wykonywanie doświadczeń na dzikich zwierzętach powinny zawierać informację czy dany gatunek zwierząt jest objęty ochroną oraz czy teren na którym planowane są odłowy zwierząt jest terenem chronionym. Wniosek powinien także zawierać stwierdzenie, że Wnioskodawca zwrócił się (lub planuje to zrobić) do Ministerstwa Środowiska z prośbą o wydanie odpowiedniej zgody.
• W przypadku, gdy planowane są doświadczenia z zastosowaniem nowych procedur badawczych, które mają zostać wykonane na dodatkowej liczbie zwierząt należy zastosować formularz W-1 (Wniosek o wydanie zgody na przeprowadzenie doświadczeń na zwierzętach), nawet pomimo kontynuowania tej samej tematyki badawczej.
• Zwierzęta doświadczalne - w załączniku D należy podać ich bliższe dane (rasa, szczep, linia), a w załączniku E (uzasadnienie wniosku) dokładne wyliczenie maksymalnej liczby zwierząt koniecznej do relaizacji wniosku
• W przypadku tkanek i narządów pobranych od zwierząt doświadczalnych uśmierconych w ramach doświadczeń, na które uzyskano wcześniejszą zgodę - stosuje się Uchwałę KKE 22/2006
• Przy przygotowywaniu wniosków należy zwracać szczególną uwagę na następujące punkty Ustawy o Doświadczeniach na Zwierzętach z dnia 21 stycznia 2005 r.

Rozdział 2
Zasady wykorzystywania zwierząt do doświadczeń

Art. 3.

1. W celu wyeliminowania zbędnego powtarzania doświadczeń przed przeprowadzeniem doświadczenia należy uzyskać informacje z wszelkich dostępnych międzynarodowych źródeł w określonej dziedzinie nauki.

2. Jeżeli z uzyskanych informacji wynika, że takie lub podobne doświadczenie zostało już przeprowadzone, a istnieje konieczność jego powtórzenia, w projekcie doświadczenia uzasadnia się tę konieczność.

Art. 6.

1. Przy planowaniu i przeprowadzaniu doświadczeń należy dążyć do ograniczenia liczby wykorzystywanych w nich zwierząt doświadczalnych.

2. Doświadczenia planuje się i przeprowadza w taki sposób, aby nie narażać zwierząt na zbędny strach, ból, cierpienie lub trwałe uszkodzenia ich organizmów.

3. W przypadku konieczności przeprowadzenia doświadczeń powodujących u zwierząt długotrwały i silny ból, cierpienie, strach lub trwałe uszkodzenia ich organizmów należy ograniczyć je do niezbędnego zakresu.

4. Jeżeli istnieje możliwość wyboru między dwoma lub więcej doświadczeniami, wybiera się to, które można przeprowadzić:

• powodując najmniej bólu, cierpienia, stresu i trwałych uszkodzeń u zwierząt, w szczególności przez wybór najmniej inwazyjnych technik oraz zwierząt o najniższym stopniu wrażliwości neurofizjologicznej;
• korzystając z najmniejszej liczby zwierząt;
• przy największym prawdopodobieństwie uzyskania pożądanych wyników.
  

Do wniosków każdorazowo powinny być dołączone indywidualne zezwolenia na wykonywanie doświadczeń z wykorzystaniem zwierząt.

Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w dniu 10 lipca 2008 r. podjęła uchwałę nr 3/2008 w sprawie wzorów wniosków składanych do lokalnych komisji etycznych do spraw doświadczeń na zwierzętach.

Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 października 2008 r. Od tego dnia wnioski o wyrażenie zgody na przeprowadzenie doświadczeń na zwierzętach (W-1, W-2, WZ-DLZ, WZ-NZP) należy składać do lokalnych komisji etycznych na nowych formularzach.

Uwaga !!

Wnioski złożone do lokalnych komisji etycznych na starych formularzach
po 1 października br. nie będą rozpatrywane.

UWAGA NOWE FORMULARZE WNIOSKÓW !!

• Wniosek o wydanie zgody na przeprowadzenie doświadczeń na zwierzętach W-1
• Wniosek o wydanie zgody na przeprowadzenie doświadczeń na zwierzętach w celach dydaktycznych W - 2
• Wniosek o wydanie zgody na dodatkowe osoby przeprowadzające doświadczenia lub uczestniczące w doświadczeniu WZ - DO
• Wniosek o wydanie zgody na wprowadzenie nowych lub zmodyfikowanie zaakceptowanych procedur doświadczalnych na zwierzętach W - NZP
• Wniosek o wydanie zgody na wykorzystanie dodatkowej liczby zwierząt w doświadczeniach WZ - DLZ
• Wniosek o wydanie zgody na wykorzystanie tkanek lub narządów zwierzęcych w badaniach naukowych, testach lub dydaktyce WZ - DTN

WSZELKIE INFORMACJE ZAWARTE W OPISIE WNIOSKOWANYCH PROJEKTÓW SĄ POUFNE

Przed przystąpieniem do przygotowania wniosku należy zapoznać się z ustawą z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz. U. Nr 33, poz. 289) i rozporządzeniami Ministra Nauki i Informatyzacji w sprawie:

• Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach oraz lokalnych komisji etycznych do spraw doświadczeń na zwierzętach z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1275);
• kwalifikacji osób nadzorujących doświadczenie na zwierzętach, przeprowadzających doświadczenie oraz uczestniczących w doświadczeniu i wzoru zezwolenia indywidualnego dla osób przeprowadzających doświadczenia z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1273).

  UWAGA 1:

• W przypadku doświadczeń na zwierzętach dziko żyjących potrzebna jest dodatkowo zgoda Ministerstwa Środowiska na pozyskanie zwierząt,
• W przypadku składania do Ministerstwa Środowiska wniosków o wydanie zgody na zamknięte użycie GMO związanych z koniecznością wykonania doświadczeń na zwierzętach, uchwałę lokalnej komisji etycznej należy dołączyć do wniosku – zgodnie z odpowiednimi przepisami.
• W przypadku składania do Ministerstwa Edukacji i Nauki wniosków o finansowanie projektów badawczych związanych z koniecznością wykonania doświadczeń na zwierzętach, uchwałę lokalnej komisji etycznej należy dołączyć do wniosku.

UZYSKANIE POZYTYWNEJ UCHWAŁY LOKALNEJ KOMISJI ETYCZNEJ
NIE WYSTARCZA DO PODJĘCIA BADAŃ

Ze względu na konieczność określenia we wniosku do lokalnej komisji etycznej stopnia inwazyjności planowanych procedur należy zapoznać się ze SKALĄ INWAZYJNOŚCI DOŚWIADCZEŃ NA ZWIERZĘTACH oraz tabelą statystyczną.

UWAGA 2:

• Wniosek wypełniamy w formacie Word, czcionka Times New Roman, wielkość czcionki 12, odstęp między wierszami półtora;
• Wniosek powinien być napisany językiem zrozumiałym dla wszystkich członków lokalnej komisji etycznej;
• Wniosek składamy do lokalnej komisji etycznej w dwóch egzemplarzach oraz w formie elektronicznej na dyskietce lub płycie CD/DVD.
• Na każdej stronie proszę wpisać imię i nazwisko kierownika projektu oraz tytuł projektu w odpowiednim miejscu u góry. Pola ciemne formularza są do użytku komisji i należy je zostawić niewypełnione,
• Przy wypełnianiu wniosku proszę posługiwać się językiem zrozumiałym także dla niespecjalistów (należy unikać wąsko specjalistycznej terminologii).

strona KBN/etyka:
http://www.kbn.gov.pl/etyka/kke/index.html

InterNICHE - Międzynarodowa Sieć na rzecz Humanitarnej Edukacji
http://www.interniche.org/pl/

Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”
http://www.salamandra.org.pl/index.php

• Ustawa o doświdczeniach na zwierzętach: Dz. U. 21.01.2005r. Nr 33 Poz. 289

Wyjątki z ustawy:

Rozdział 5
Jednostki i procedury doświadczalne

Art. 19.

1.W jednostce doświadczalnej jest prowadzona ewidencja zwierząt doświadczalnych.

2. Ewidencja zawiera następujące dane:

• liczbę zwierząt poszczególnych gatunków;
• nazwę jednostki hodowlanej lub dostawcy w przypadku zwierząt zakupionych;
• datę dostawy zwierząt;
• numer ewidencyjny zwierzęcia, jeżeli został nadany.

3. Ewidencję przechowuje się w jednostce doświadczalnej przez 3 lata od daty ostatniego wpisu.

Art. 21.

1. Dokumentację dotyczącą przeprowadzonego doświadczenia przechowuje się w jednostce doświadczalnej przez okres nie krótszy niż 3 lata od daty zakończenia przeprowadzenia doświadczenia.

2. Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:

• kopię uchwały o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie doświadczenia;
• projekt doświadczenia;
• potwierdzenie przez osobę nadzorującą przebieg doświadczenia jego zgodności z projektem doświadczenia;
• informację dotyczącą przeznaczenia zwierząt wykorzystanych do doświadczenia po jego zakończeniu w przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (poniżej).

Art. 9.

1. W przypadkach nieprzewidzianych w projekcie doświadczenia osoba, o której mowa w art. 16 ust. 4 (czyli nadzorująca doświadczenie), decyduje, czy zwierzę można pozostawić przy życiu, czy należy je uśmiercić w sposób humanitarny. Zwierzę uśmierca się w sposób humanitarny, jeżeli pomimo przywrócenia funkcji życiowych istnieje uzasadnione przypuszczenie, że będzie ono odczuwało trwały ból lub strach.

Rozdział 7
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy

Art. 33.

1. Inspekcja Weterynaryjna sprawuje nadzór nad utrzymywaniem, hodowlą, prowadzeniem ewidencji zwierząt doświadczalnych w jednostkach doświadczalnych, jednostkach hodowlanych i u dostawców.

2. W ramach sprawowania nadzoru, o którym mowa w ust. 1, pracownicy Inspekcji Weterynaryjnej lub osoby wyznaczone zgodnie z przepisami o Inspekcji Weterynaryjnej mają prawo do kontroli jednostek doświadczalnych, jednostek hodowlanych i dostawców, w tym do:

• wstępu do wszelkich obiektów oraz miejsc lub pomieszczeń, w których zwierzęta doświadczalne są hodowane, utrzymywane lub poddawane doświadczeniom;
• żądania pisemnych lub ustnych informacji w zakresie objętym kontrolą;
• żądania okazywania i udostępniania dokumentów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na hodowli zwierząt laboratoryjnych lub dostarczaniu zwierząt doświadczalnych oraz dokumentów dotyczących przeprowadzania doświadczeń.

Art. 34.

1. W ramach sprawowania nadzoru, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2, członkowie lokalnej komisji etycznej mają prawo do:

• kontroli jednostek doświadczalnych, w tym wstępu do wszelkich obiektów i pomieszczeń, w których przeprowadzane są doświadczenia;
• żądania pisemnych lub ustnych informacji w zakresie objętym kontrolą;
• żądania okazywania i udostępniania dokumentów dotyczących doświadczeń.

2. Czynności kontrolne w ramach nadzoru, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2, są wykonywane przez członków lokalnej komisji etycznej posiadających:

• imienne upoważnienie wydane przez tę komisję w drodze uchwały;
• kwalifikacje wymagane od osób nadzorujących doświadczenia, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 5 pkt 1.

3. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, zawiera:

• podstawę prawną do wykonywania kontroli;
• imię i nazwisko osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych;
• miejsce i zakres kontroli.

4. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych członek lokalnej komisji etycznej jest obowiązany okazać upoważnienie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1.

5. Członek lokalnej komisji etycznej wykonujący czynności kontrolne sporządza protokół tych czynności.

6. Protokół podpisuje członek lokalnej komisji etycznej wykonujący czynności kontrolne oraz osoba nadzorująca doświadczenie, o której mowa w art. 16 ust. 4.

7. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez osobę nadzorującą doświadczenie protokół podpisuje tylko członek lokalnej komisji etycznej wykonujący czynności kontrolne, dokonując w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania przez osobę nadzorującą doświadczenie.

8. Członkowie lokalnych komisji etycznych w zakresie wykonywania czynności kontrolnych podlegają ochronie prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Art. 35.

1. Lokalna komisja etyczna w przypadku stwierdzenia, że doświadczenie jest przeprowadzane niezgodnie z zatwierdzonym projektem doświadczenia, nakazuje, w drodze uchwały, usunięcie uchybień w określonym terminie.

2. Lokalna komisja etyczna nakazuje, w drodze uchwały, wstrzymanie doświadczenia w przypadku:

• przeprowadzania doświadczenia bez zgody, o której mowa w art. 20 ust. 6, albo
• nieusunięcia w terminie uchybień, o których mowa w ust 1.

3. W sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące decyzji administracyjnych.

4. W przypadku niewykonania obowiązków wynikających z uchwały, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym.

• Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach oraz lokalnych komisji etycznych do spraw doświadczeń na zwierzętach. Dz. U. 25.09.2003 Nr 167 Poz. 1622
• Obwieszczenie Ministra Nauki w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach.
• Europejska Konwencja w sprawie ochrony zwierząt kręgowych wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych.

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku:

Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim

Pracownicy oraz studenci Studiów Doktoranckich Wydziału Lekarskiego mogą ubiegać się o wydanie indywidualnego zezwolenia na wykonywanie doświadczeń na zwierzętach u Pełnomocnika Dziekana Wydziału:

Dr hab. Małgorzaty Żendzian-Piotrowskiej
Zakład Fizjologii
tel. 748 55 85, 748 55 89

Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej

Pracownicy oraz studenci Studiów Doktoranckich Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej mogą ubiegać się o wydanie indywidualnego zezwolenia na wykonywanie doświadczeń na zwierzętach u Pełnomocnika Dziekana Wydziału:

Prof. dr hab. Barbary Malinowskiej
Zakład Fizjologii Doświadczalnej
tel. 748 56 99, 748 56 97

Przed zgłoszeniem się do Pełnomocnika należy zapoznać się z:

• Ustawą o doświadczeniach na zwierzętach z dnia 21 stycznia 2005 r.
• Ustawą o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r.
• Skalą inwazyjności doświadczeń przeprowadzanych na zwierzętach

oraz wypełnić wniosek